Rehabilitacja Zespołu Stopy Cukrzycowej

Problem cukrzycy na świecie dotyczył w 2000 roku 175 mln ludzi (w Polsce w 2000 roku chorowało na cukrzycę typu I i II 1 352 000 osób) a wg prognoz WHO w 2025 roku będzie obejmował 300 mln ludzi i przybierze formę epidemii. Jest to więc narastający problem społeczny.

Bardzo poważnym następstwem cukrzycy jest tzw. zespół stopy cukrzycowej, który jest powodem 50% przypadków amputacji kończyn dolnych w Polsce i pojawia się u 6-10% chorych na cukrzycę.

Cukrzyca prowadzi do pogorszenia się ukrwienia w obrębie stopy. Skóra, tkanki miękkie, mięśnie i nerwy oraz kości stopy ulegają przewlekłemu niedokrwieniu. Towarzyszy temu uszkodzenie naczyń tętniczych o różnym przekroju, ich stopniowe zarastanie, zmniejszenie elastyczności i nasilona miażdżyca a także zwiększona lepkość krwi i skłonność płytek do agregacji (zlepiania) a tym samym do tworzenia zakrzepów i zatorów. Ponadto pojawiają się uszkodzenia obwodowego układu nerwowego w postaci zmniejszonej czułości. Ostatecznie prowadzi to do powstania ogniska zakażeń, początkowo zlokalizowanego w miejscach pęknięć suchej skóry, w obrębie niedokrwiennej martwicy lub w okolicy zdeformowanego paznokcia. Z uwagi na obniżoną odporność rozprzestrzeniają się one bardzo szybko, stanowiąc zagrożenie nie tylko dla chorej kończyny ale i życia chorego. Może to doprowadzić do amputacji palców, często całej stopy, czasami całego podudzia a nawet uda.

Szacuje się, że zespół stopy cukrzycowej dotyczy 7% chorych na długotrwałą cukrzycę typu I i II. Oznacza to, że aż 7% pacjentów poradni diabetologicznych chorych na długotrwałą cukrzycę typu I i II jest zagrożonych amputacjami z powodu rozszerzającej się martwicy stóp. Zmiany chorobowe w zespole stopy cukrzycowej dotyczą zarówno tkanek miękkich jak i kości, a zahamowanie postępu tych zmian zależy od leczenia samej cukrzycy jak i jej następstw. Niebagatelną rolę w rozwoju zespołu stopy cukrzycowej odgrywają bakterie beztlenowe, które są szczególnie wrażliwe na działanie tlenu i ozonu.

Leczenie zespołu stopy cukrzycowej rozpoczyna się od unieruchomienia nogi, odkażenia jej i leczenia w łóżku. Zapobiega to zakażeniom i polepsza utlenowanie tkanek stóp. Równocześnie chirurg przystępuje do zaopatrzenia ran i ropni, oceny ich rozległości, usunięcia tkanek martwiczych, pobrania treści ropnej i podania antybiotyku.

Wraz z leczeniem chirurgicznym kontroluje się poziom cukru w organizmie i stosuje leczenie cukrzycy insuliną. Ponadto podaje się leki poprawiające ukrwienie naczyń, zmniejszające lepkość krwi, poprawiające jej docieranie do niedokrwionych struktur, poprawiające gojenie i bliznowacenie ran. Niestety często pomimo zastosowania całego arsenału leków konieczna staje się amputacja chorej kończyny. Pomimo ogromnego nakładu kosztów leczenie zespołu stopy cukrzycowej jest długotrwałe i nie gwarantuje sukcesu. Dlatego należy zastanowić się nad wprowadzeniem prócz leczenia farmakologicznego innych metod zapobiegania i rehabilitacji zespołu stopy cukrzycowej tak przed jak i po amputacji stopy.

P.I.W. „IMPULS” w Gdańsku proponuje zastosowanie kompleksowego systemu zapobiegania powstawaniu zespołu stopy cukrzycowej poprzez zastosowanie:

• generatora ozonu (wraz z dodatkowym wyposażeniem) do natleniania uszkodzonych tkanek.
• bezdotykowego urządzenia do dezynfekcji stóp – „Footster".

Zespół stopy cukrzycowej charakteryzuje się dużą podatnością na zakażenia egzogenne, do których najczęściej dochodzi w wyniku zakażenia florą pochodzącą ze skóry. By tego uniknąć należy zwrócić szczególną uwagę na higienę, czyli częste mycie jak i okresowe odkażanie. W tym celu proponujemy bezdotykowy dozownik do odkażania stóp Footster, który po włożeniu stopy spryskuje ją środkiem dezynfekcyjnym od dołu jak i od góry, co zapewnia skuteczną dezynfekcję skóry.

Ozon jest środkiem bezpośrednio zapobiegającym powstawaniu zespołu stopy cukrzycowej jak i wspierającym rehabilitację pacjenta dotkniętego zespołem stopy cukrzycowej oraz pacjenta po amputacji stopy. Ozon ma działanie bakteriobójcze, szczególnie na bakterie beztlenowe, grzybobójcze i wirusobójcze. Tak więc zastosowanie ozonu, w połączeniu z jego dobrą penetracją do tkanek, oraz znakomitym efektem biobójczym, szczególnie na bakterie beztlenowe, wraz ze standardową terapią zespołu stopy cukrzycowej pozwoli ograniczyć ilość amputacji kończyn dolnych. Należy tu podkreślić, że rana powstała po amputacji kończyny goi się bardzo wolno lub nie goi się wcale. Prowadzi to do kolejnych amputacji obejmujących nieraz całą kończynę. Kąpiele w wodzie nasyconej ozonem lub natlenianie ozonem gazowym mogą stać się najskuteczniejszą metodą rehabilitacji.

Należy tu podkreślić niezwykłą skłonność do zakażeń powstałych owrzodzeń i ubytków skóry, co nieuchronnie prowadzi do zapalenia kości stopy. Wykorzystanie kąpieli w wodzie ozonowanej lub natleniania stopy ozonem gazowym jako metody rehabilitacji pacjenta z zespołem stopy cukrzycowej może zapobiec nieuchronnemu zapaleniu kości, a tym samym znacznie skrócić czas i koszt leczenia chorego. W wielu przypadkach pozwala również na radykalne ograniczenie zakresu planowanych amputacji.

Jedną z przeszkód w szerokim stosowaniu ozonu jest wysoki koszt medycznych generatorów ozonu. Są to zazwyczaj urządzenia wielofunkcyjne pozwalające na ich zastosowanie w wielu dziedzinach medycyny. Do zabiegów zewnętrznych, w tym do rehabilitacji w zespole stopy cukrzycowej wystarczy znacznie prostsze urządzenie.

Może nim być opracowany w firmie IMPULS prosty generator ozonu, którego cena w wypadku uruchomienia seryjnej produkcji nie przekroczy połowy ceny oferowanych na naszym rynku medycznych generatorów ozonu. Generator firmy IMPULS wraz z opracowanym i wykonanym wyposażeniem dodatkowym mógłby stanowić wyposażenie każdej poradni przeciwcukrzycowej zajmującej się zapobieganiem powstawania zespołu stopy cukrzycowej i jego leczeniem.